کاخ چهلستون اصفهان | معماری بی‌نظیر و نقش و نگار جذاب

کاخ چهلستون در ابتدا به دستور شاه عباس اول به شکل یک کوشک بنا شد. بنای اولیه شامل تالار میانی کاخ و چهار غرفه‌ اطراف آن بوده است و استخر هنوز به باغ اضافه نشده بود. تزئینات و جزئیات مجلل آن بعدها، وقتی که شاه عباس دوم دستور داد کوشک را گسترش دهند و کاخ بسازند، پرداخته شد. تزئینات فراوان چهره چهل ستون اولیه را تغییر داد. تالار آینه، تالار ۲۰ ستون، دو اتاق بزرگ شمالی و جنوبی تالار آینه، ایوان‌های طرفین شاه نشین و حوض بزرگ مقابل تالار و تزیینات نقاشی، آینه‌کاری و کاشی‌کاری دیوارها و سقف‌ها به کوشک اولیه اضافه شد. حالا پس از سال‌ها این کاخ باشکوه در فهرست آثار جهانی یونسکو قرار دارد. 

سال ساخت کاخ چهل ستون را با حروف ابجد بر دیوار یکی از تالارها نوشته‌اند. عبارت مبارک‌‌ترین بناهای دنیا در دنیای حروف ابجد نشان دهنده عدد 1057 است که به سال 1057 هجری قمری و 1026 هجری خورشیدی اشاره دارد. عدد چهل در ایران قدیم سمبل فراوانی بود. شاید به همین دلیل نام چهل ستون را بر این کاخ نهاده‌اند.

کاخ چهل‌ستون یک بار در دوره قاجار و به دستور ضل السلطان آتش گرفت و بیشتر نقاشی‌های ستون‌ها از بین رفت. سپس این ستون‌ها و برخی دیوارهای سوخته را با گچ پوشاندند.

همه نقاشی‌های کاخ چل‌ستون هنر یک هنرمند نیست و نقاشی‌ها از چند سبک مختلف پیروی می‌کند. بعضی از نقاشی‌ها و طرح‌ها هنر نقاشان ایتالیایی است. نقاشی‌های تالار اصلی در دوره قاجار کشیده شده است. تمام درها و پنجره‌های کاخ چهل ستون منبت‌کاری و خاتم‌کاری شده است

کاخ چهل ستون و باغ آن حدود ۶۷۰۰۰ متر مربع مساحت دارد. معماری این کاخ تلفیقی از معماری چینی، ایرانی و فرانسوی است. ایوان جلوی کاخ ۲۰ ستون دارد. به نظر می‌رسد به دلیل انعکاس در آب استخر جلویی به چهلستون معروف است. نظریه دیگر این است که نام چهلستون به دلیل وجود ستون‌های متعدد در این کاخ است. در ادبیات ایران چهل بیشتر به عنوان نشانه‌ای از تعدد بیان می‌شود. به هنگام بازدید از این کاخ ابتدا ایوانی بزرگ به طول ۳۸ متر و عرض ۱۷ متر نظر شما را جلب می‌کند. این ایوان در ضلع شرقی بنا است و دارای ۱۸ ستون چوبی به ارتفاع ۱۴ متر از تنه درخت چنار و کاج است که بالای هر کدام به طرز ماهرانه‌ای تزئین شده است.

تالار تخت یا تالار اصلی مهم‌ترین قسمت کاخ چهلستون اصفهان است که با نقاشی‌های دیدنی و شگفت‌انگیز دوره صفویه، پنجره‌های خاتم‌کاری و سقفی باشکوه تزئین شده است.
سقف این اتاق بزرگ شاید بهترین نمونه در نوع خود در ایران باشد. نقاشی‌های این اثر تاریخی نمونه‌های کاملی از نقاشی مکتب اصفهان در قرن هفدهم و هجدهم است. به طور کلی در کاخ چهلستون علاوه بر تزئینات گل و حیوانی که روی دیوارها کار شده است، حدود هفتاد نقاشی دیواری با تکنیک‌های تمپرا و رنگ روغن دیده می‌شود. دیوارنگاره‌های اولیه این کاخ به زمان شاه عباس

دوم باز‌می‌گردد و بیشتر ویژگی‌های مکتب اصفهان را نشان می‌دهد.

بهترین زمان برای بازدید از کاخ فصل بهار و ماه اردیبهشت است. البته به دلیل خنکی هوا در اواخر تابستان و زمان عصر، این مکان جزو مقاصد گردشگری پرطرفدار به شمار می‌آید. همچنین شب‌ها، چهلستون با نورپردازی بسیار زیبا جلوه‌ای خاص به خود می‌گیرد.